Begrippenlijst 2018-01-17T15:45:37+00:00

Kernbegrippen

In deze begrippenlijst staan de belangrijkste begrippen. Wanneer een begrip niet in de lijst staat, kun je ook de zoekfunctie van de website gebruiken.
Leer de begrippen, maar zorg vooral dat je de begrippen kunt toepassen. Vandaar dat de begrippen steeds verwijzen naar uitlegpagina’s.

Pas op: nog niet af! De laatste domeinen volgen z.s.m.

Afschrijvingen 2017-10-05T16:06:27+00:00

Afschrijvingen verdelen de kosten van (vaste) kapitaalgoederen over meerdere boekhoudkundige periodes.
Afschrijvingen geven de waardevermindering van deze kapitaalgoederen weer.

Afwentelingspercentage 2017-12-21T13:34:23+00:00

Het afwentelingspercentage geeft aan hoeveel procent van een heffing wordt afgewenteld op de consument.

Allocatie 2017-11-09T09:40:57+00:00

De verdeling van de productiefactoren over de productiemogelijkheden.

Appreciatie 2018-02-08T11:08:31+00:00

Een stijging van de wisselkoers veroorzaakt door de werking van vraag en aanbod.

Arbeidsinkomensquote 2018-02-14T11:23:01+00:00

Met de arbeidsinkomensquote meten we hoeveel procent van het totaal verdiende inkomen wordt verdiend met de productiefactor arbeid.
Arbeid wordt ingezet door werknemers én door zelfstandige ondernemers.

Formule arbeidsinkomensquote

 

Arbeidsmarkt (krap/ruim) 2018-01-17T14:33:05+00:00

Wanneer we over de arbeidsmarkt spreken, dan hebben we het over het geheel van vraag naar- en aanbod van de productiefactor arbeid.

Krappe arbeidsmarkt
Indien de vraag naar arbeid (werkgelegenheid) het aanbod van arbeid (beroepsbevolking) overtreft.

Ruime arbeidsmarkt
Indien het aanbod van arbeid (beroepsbevolking) de vraag naar arbeid (werkgelegenheid)  overtreft.

Arbeidsproductiviteit 2017-10-22T10:42:59+00:00

Arbeidsproductiviteit is de gemiddelde productie per werknemer per tijdseenheid.

Asymmetrische informatie 2018-01-21T21:28:43+00:00

Er is sprake van asymmetrische informatie, wanneer de ene partij meer informatie heeft dan de andere partij.

Averechtse selectie 2018-01-24T12:31:43+00:00

Averechtse selectie is het proces dat door asymmetrische informatie de slechte risico’s de goede risico’s van de markt verdrijven.

Begrotingstekort 2018-01-03T10:31:23+00:00

Het begrotingstekort is het bedrag waarmee de overheidsuitgaven de overheidsinkomsten in een bepaalde periode overtreffen.

Je zou dus ook kunnen zeggen: het bedrag dat de overheid in een bepaalde periode tekort komt en dus moet lenen.

Beroepsbevolking 2018-02-17T12:02:39+00:00

De beroepsbevolking omvat alle personen in de leeftijd van 15 tot 75 die: betaald werk hebben (werkzame beroepsbevolking), of die geen betaald werk hebben, maar recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn (werkloze beroepsbevolking).

Betalingsbereidheid 2017-11-09T08:51:21+00:00

Het bedrag dat iemand maximaal bereid is om uit te geven aan een bepaald product.

Binnenlands product (BBP) 2018-02-05T10:29:26+00:00

Het BBP is waarde van de totale productie binnen de (Nederlandse) landsgrenzen.

Budgetlijn 2017-10-06T10:03:30+00:00

Een budgetlijn laat de verschillende combinaties van twee bestedingsmogelijkheden bij een bepaald budget zien.

Categoriale inkomensverdeling 2018-02-13T12:44:07+00:00

De categoriale inkomensverdeling geeft aan hoeveel procent van het totale inkomen wordt verdiend met de verschillende productiefactoren.

Chartaal geld 2017-10-26T13:38:51+00:00

Chartaal geld is alle munten en bankbiljetten in een land.

Coase-theorema 2018-01-11T10:49:43+00:00

Deze theorie stelt dat particuliere economische deelnemers het probleem van externe effecten onderling kunnen oplossen.
Bij een probleem van negatieve externe effecten, kan de veroorzaker van het probleem onderhandelen met het ‘slachtoffer’ en zo diens welvaartsverlies compenseren.

Collectieve aanbod 2017-12-07T10:42:35+00:00

De collectieve aanbodlijn (of functie) beschrijft de verkoopbereidheid van alle producenten.

Collectieve goederen 2018-01-11T11:06:17+00:00

Collectieve goederen zijn goederen die niet splitsbaar zijn in individueel leverbare eenheden. Collectieve goederen worden geleverd door de overheid en betaald met belastinggeld.

Collectieve vraag 2017-12-07T10:39:45+00:00

De collectieve vraaglijn (of functie) beschrijft de betalingsbereidheid van alle consumenten.

Complementaire goederen 2017-12-07T10:54:44+00:00

Complementaire goederen zijn goederen die elkaar in het gebruik aanvullen.

Constante kosten (vaste kosten) 2017-12-12T18:49:32+00:00

Constante kosten (of: vaste kosten) zijn kosten waarvan het totaalbedrag niet afhankelijk is van de productieomvang.

Consumentensurplus 2017-11-09T08:51:54+00:00

Het bedrag dat consumenten bereid zijn om méér te betalen dan de geldende prijs.

Depreciatie 2018-02-08T11:08:58+00:00

Een daling van de wisselkoers veroorzaakt door de werking van vraag en aanbod.

Diepte investering 2018-02-16T13:07:29+00:00

Er is sprake van een diepte investering wanneer door de investering de kapitaalintensiteit stijgt.
In zo’n geval wordt bij de productie arbeid vervangen door kapitaal.

Dominante strategie 2018-01-10T08:47:29+00:00

Een speler heeft een dominante strategie wanneer hij, ongeacht wat de ander doet, steeds kiest voor dezelfde actie.

Drempelinkomen 2017-12-12T11:49:57+00:00

Een drempelinkomen geeft aan dat het inkomen eerst een bepaalde hoogte moet hebben, voordat mensen het product (kunnen) gaan kopen.

Eigen risico 2018-01-22T12:47:05+00:00

Een eigen risico is het deel van een schade dat voor eigen rekening blijft.

Engelcurve 2017-12-07T11:01:39+00:00

Toont het verloop van de uitgaven naar een bepaald product in samenhang met de hoogte van het inkomen van de consument(en)

Evenwichtsprijs 2017-11-09T11:30:39+00:00

De prijs die door vrije werking van vraag en aanbod ontstaat.

Extern effect 2018-01-11T10:43:02+00:00

Externe effecten zijn onbedoelde bijwerking van productie of consumptie die de welvaart van een anderen dan de veroorzaker beïnvloedt.

Financieringstekort 2018-01-03T10:33:31+00:00

Het financieringstekort geeft het bedrag aan waarmee de staatsschuld in een jaar toeneemt.

Meestal wordt het financieringstekort omschreven met de berekening:  begrotingstekort – aflossingen

Geldschepping 2017-10-26T13:41:32+00:00

Geldschepping is het vergroten van de maatschappelijke geldhoeveelheid.

Gini coëfficiënt 2018-02-13T09:46:49+00:00

De Gini coëfficiënt is een getal om de inkomensongelijkheid uit te drukken.

Giraal geld 2017-10-26T13:38:28+00:00

Giraal geld is onmiddellijk opeisbare tegoed bij een geldscheppende bank, waarmee je iemand rechtstreeks kan betalen.

Heffing 2017-12-21T13:37:40+00:00

Een heffing is een door de overheid opgelegde betaling.

Heffingskorting 2018-02-13T11:44:30+00:00

Korting op het te betalen bedrag aan belastingen.

Individuele goederen 2018-01-11T11:04:16+00:00

Goederen die gesplitst kunnen worden in individuele eenheden. De gebruiker moet betalen voor het gebruik ervan.

Inflatie 2017-12-23T19:06:58+00:00

Inflatie is een stijging van het algemeen prijspeil.

Inkomenselasticiteit 2017-12-07T10:57:11+00:00

De inkomenselasticiteit is een vermenigvuldigingsfactor die aangeeft in welke mate de uitgaven voor een bepaald product reageren op een inkomensverandering.

Inkomensoverdracht 2018-02-13T10:41:31+00:00

Een inkomensoverdracht is het overhandigen van een bedrag, zonder dat hier een directe tegenprestatie voor geleverd wordt.

Intertemporele budgetlijn 2017-12-29T11:11:10+00:00

Geeft alle combinatiemogelijkheden van lenen of sparen weer bij een gegeven huidig en toekomstig budget en een gegeven rente.

Investeren 2017-12-29T11:08:20+00:00

Investeren is het aanschaffen van kapitaalgoederen (productiemiddelen) door bedrijven of de overheid.

Kapitaaldekkingsstelsel 2018-01-01T11:52:03+00:00

Het kapitaaldekkingsstelsel is een stelsel waarbij de uitkering betaald wordt uit belegde premies die door de werkenden zélf werden gespaard.

Kapitaalintensiteit 2018-02-16T13:09:43+00:00

De kapitaalintesiteit is een maatstaf om te meten in welke verhouding een onderneming gebruik maakt van de productiefactoren arbeid en kapitaal.

Om deze verhouding uit te rekenen, berekenen we de waarde van de kapitaalgoederen per arbeider.

Kapitaalmarkt 2017-12-28T15:15:34+00:00

De kapitaalmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van financiële middelen met een lange looptijd.

Knelpuntsfactor 2018-02-16T13:11:10+00:00

De knelpunstfactor is de minst beschikbare productiefactor die bepalend is voor de maximaal haalbare productieomvang.

Kruiselingse elasticiteit 2017-12-07T10:51:07+00:00

Bij de kruiselingse elasticiteit gaat het om de mate waarin de vraag naar een product reageert op een prijsverandering van een ander product.

Liquiditeitspercentage 2017-10-26T13:45:51+00:00

Het liquiditeitspercentage geeft de verhouding weer tussen de hoeveelheid liquide middelen en de omvang van de rekening courant verplichtingen bij een bank.

Wordt ook wel dekkingspercentage genoemd.

Formule liquiditeitspercentage

Loon-prijsspiraal 2018-01-17T15:06:00+00:00

Bij een loon-prijsspiraal drijven loonstijgingen en prijsstijgingen elkaar op.

Loonkosten 2018-02-17T14:02:13+00:00

De loonkosten zijn de totale kosten die een werkgever heeft voor het in dienst nemen van een werknemer.

De loonkosten bestaan uit het brutoloon van de werknemer en de extra sociale premies die de werkgever moet betalen.

Loonquote 2018-02-14T11:20:46+00:00

Met de loonquote meten we hoeveel procent van het totaal verdiende inkomen naar de werknemers (in loondienst) gaat.

Formule loonquote

Lorenzcurve 2018-02-13T09:25:34+00:00

Grafische weergave van de personele inkomensverdeling in een land.

Maatschappelijke geldhoeveelheid 2017-11-09T08:50:44+00:00

De maatschappelijke geldhoeveelheid (M) omvat alle chartale en girale geld in handen van het publiek.

Maatschappelijke kosten 2018-01-11T10:48:07+00:00

Onder maatschappelijke kosten verstaan we kosten voor de maatschappij als geheel. Dus de private kosten plus alle kosten die samenhangen met externe effecten.

Marginale belastingdruk 2018-02-13T11:53:26+00:00

De marginale belastingdruk is het percentage belasting dat iemand moet betalen over één extra euro inkomen.

Marginale kosten 2017-12-13T16:03:01+00:00

Marginale kosten geven het bedrag aan waarmee de totale kosten toenemen als een bedrijf één extra product produceert.

Marginale opbrengst 2017-12-14T09:18:43+00:00

De marginale opbrengst is het bedrag waarmee de totale opbrengst van het bedrijf verandert als het bedrijf één extra product produceert.

Markt 2018-02-18T14:01:54+00:00

Een markt is de confrontatie van vraag en aanbod van een economisch goed.

Marktvorm 2017-11-20T12:38:01+00:00

Onder de marktvorm wordt het geheel van omstandigheden verstaan waaronder de concurrentie plaats vindt.

Meeliftersgedrag 2018-01-11T12:11:46+00:00

Meeliftersgedrag ontstaat wanneer iemand (gratis) kan profiteren van de aankoop/inspanning van een ander.

Moreel wangedrag 2018-01-22T12:35:12+00:00

Er is sprake van moreel wangedrag wanneer mensen zich riscovoller gaan gedragen, omdat de financiële gevolgen daarvan voor een ander zijn.

Nash-evenwicht 2018-01-10T09:17:23+00:00

Er is sprake van een Nash-evenwicht wanneer geen enkele speler zijn opbrengst kan verbeteren door eenzijdig een andere keuze te maken. 

Nationaal inkomen (NNI) 2018-02-05T10:30:50+00:00

Het NNI is waarde van het totale inkomen dat verdiend is met Nederlandse productiefactoren.

Nivelleren 2018-02-13T09:24:05+00:00

Wanneer de relatieve inkomensverschillen tussen rijk en arm kleiner worden is er sprake van nivellering.

Bij het groter worden van de relatieve inkomensverschillen is er sprake van denivellering.

Omslagstelsel 2017-12-31T13:04:41+00:00

Een omslagstelsel is een stelsel waarbij de uitkeringen betaald worden door de benodigde premies (voor de uitkeringen) in een bepaald jaar te laten betalen door de werkenden van dat moment.

Omzet 2017-12-14T09:20:29+00:00

De omzet is de totale waarde (totale opbrengst) van de verkopen (afzet) in een bepaalde periode.

TO = P × Q

Opofferingskosten 2017-10-05T20:05:47+00:00

Opofferingskosten zijn de gederfde netto baten van het beste, niet gekozen, alternatief.

Organisatiegraad 2018-01-17T14:34:56+00:00

De organisatiegraad geeft aan hoeveel procent van het totale aantal werknemers lid is van een vakbond.

p/a-ratio 2018-02-17T12:21:40+00:00

De p/a-ratio geeft aan hoeveel personen (gemiddeld) één arbeidsjaar delen.
Het geeft dus een beeld van de mate waarin binnen dit land in deeltijd gewerkt wordt.

Pareto-optimaal 2017-11-23T13:15:26+00:00

Een uitkomst is Pareto-optimaal wanneer niemand zijn positie kan verbeteren zonder dat dit ten koste gaat van de ander.

In een marktmodel betekent dit dat de som van consumenten- en producentensuplus maximaal is.

Participatiegraad of deelnemingspercentage 2018-02-17T12:05:57+00:00

De bruto participatiegraad geeft aan hoeveel procent van de beroepsgeschikte bevolking behoort tot de beroepsbevolking.

De netto participatiegraad geeft aan hoeveel procent van de beroepsgeschikte bevolking er werkzaam is.

Prijselasticiteit van de vraag 2017-12-07T10:48:00+00:00

De prijselasticiteit van de vraag is een vermenigvuldigingsfactor die aangeeft in welke mate de vraag naar een bepaald product reageert op een prijsverandering van dat product.

Primair inkomen 2018-02-09T14:14:05+00:00

Inkomen zoals het verdiend wordt met het ter beschikking stellen van productiefactoren.

De primaire inkomens zijn: loon, pacht, huur, rente en winst.

Principaal-agent-probleem 2018-01-24T11:41:38+00:00

In een principaal-agent-relatie ‘huurt’ de principaal een agent in om voor hem een taak uit te voeren. De agent en de principaal hebben echter niet alleen een gezamenlijk belang, maar ook een eigenbelang. Asymmetrische informatie in het voordeel van de agent kan zorgen voor een problematische relatie.

Prisoners dilemma 2018-01-10T10:57:40+00:00

Bij een prisoners dilemma ontstaat een Nash-evenwicht dat niet optimaal is. Eenzijdig handelen kan de uitkomst niet verbeteren, maar door samenwerking zou een betere uitkomst tot stand kunnen komen.

Producentensurplus 2017-11-09T08:52:21+00:00

Een producentensurplus ontstaat wanneer producenten bereid zijn het product te leveren voor minder dan de geldende marktprijs.

Productiecapaciteit 2018-02-09T13:57:06+00:00

Maximale productie van een bedrijf / land in een periode.

Productiefactoren 2017-10-05T16:36:54+00:00

Productiefactoren zijn de middelen die altijd in een bepaalde combinatie noodzakelijk zijn om te kunnen produceren.

De productiefactoren zijn:

  • Kapitaal
  • Arbeid
  • Natuur
  • Ondernemerschap
Progressieve belasting 2018-02-13T11:36:24+00:00

Progressieve belasting: hoe hoger het inkomen, hoe meer men procentueel (of relatief) aan belasting betaalt.

Protectionisme 2018-01-15T13:25:39+00:00

We spreken van protectionisme, w anneer landen hun eigen bedrijven of consumenten beschermen tegen producten/concurrentie uit het buitenland.

Reële rente 2017-12-24T12:30:36+00:00

De opbrengst van het sparen -de nominale rente- corrigeren met de inflatie, zodat we kunnen zien of het sparen ertoe leidt dat je na een jaar meer/minder producten kunt kopen.

Rendement 2018-01-24T11:23:33+00:00

rendement formule

Risicoaversie 2018-01-24T11:39:04+00:00

Risicoaversie, ook wel risicoafkerigheid, houdt in dat iemand gedrag vertoont dat risico’s zo veel mogelijk probeert te vermijden in plaats van deze op te zoeken.

Ruilvoet 2018-02-09T09:03:05+00:00

Bij de ruilvoet kijken we naar de hoeveelheid goederen die een land moet exporteren om een bepaalde hoeveelheid goederen te kunnen importeren.

Schaarste 2017-10-05T17:01:39+00:00

Er is sprake van schaarste als er productiemiddelen moeten worden opgeofferd om het product voort te brengen.

OF:

Goederen zijn schaars als voor die goederen betaald moet worden.

Secundair inkomen 2018-02-09T13:46:47+00:00

Inkomen nadat de overheid door het heffen van loon- en inkomstenbelasting en het verstrekken van inkomensafhankelijke subsidies en uitkeringen het (primaire) inkomen heeft herverdeeld.

Sociale zekerheid 2018-01-22T14:06:36+00:00

Stelsel van sociale verzekeringen en sociale voorzieningen dat de bevolking beschermt tegen diverse risico’s.

Solidariteit 2018-01-24T12:33:15+00:00

Solidariteit betekent het gezamenlijk dragen van risico’s ongeacht de omvang van het persoonlijke risico.

Speltheorie 2018-01-10T08:45:05+00:00

Speltheorie is een techniek om situaties met strategische interacties tussen verschillende beslissingsnemers te analyseren en de uitkomst te voorspellen.

Stroomgrootheid 2017-12-23T16:26:09+00:00

Een stroomgrootheid is een gegeven dat gedurende een bepaalde periode wordt gemeten.

Substitutiegoederen 2017-12-07T10:52:52+00:00

Substitutiegoederen zijn goederen die elkaar in het gebruik kunnen vervangen.

Tijdsvoorkeur 2017-12-23T16:29:48+00:00

Geeft aan dat mensen voorkeur hebben voor bestedingen in het heden.

Toegevoegde waarde 2018-02-05T10:25:26+00:00

De toegevoegde waarde is de productiewaarde van een bedrijf (of de overheid).

Transactiekosten 2017-10-25T11:32:06+00:00

Transactiekosten zijn alle kosten die in het economisch verkeer moeten worden gemaakt ten behoeve van het tot stand brengen van een transactie.

Valutamarkt 2018-02-08T11:11:04+00:00

Het geheel van vraag naar en aanbod van (vreemde) valuta’s.

Variabele kosten 2017-12-12T19:14:34+00:00

Variabele kosten zijn kosten waarvan het totaalbedrag afhankelijk is van de productieomvang.

Vermogensmarkt 2017-12-24T13:30:37+00:00

De vermogensmarkt is het geheel van vraag naar en aanbod van financiële middelen.

Voorraadgrootheid 2017-12-23T16:27:32+00:00

Een voorraadgrootheid is een gegeven dat op een bepaald tijdstip wordt gemeten.

Waardevaste uitkering 2018-01-01T14:34:13+00:00

Een waardevaste uitkering houdt in dat de koopkracht van de uitkering constant gehouden wordt door de uitkering jaarlijks aan te passen aan de hoogte van de inflatie.

Welvaart 2017-10-05T17:54:43+00:00

Welvaart is de mate waarin iemand in staat is om in zijn/haar behoeften te voorzien met schaarse middelen.

Welvaartsvaste uitkering 2018-01-01T15:28:24+00:00

Een welvaartsvaste uitkering houdt in dat het bedrag van de uitkering met hetzelfde percentage verhoogd wordt als de gemiddelde lonen in een land, zodat de welvaartsverhouding constant blijft.

Wig 2018-02-17T13:59:23+00:00

De wig is het verschil tussen de loonkosten en het nettoloon.

Zelfbinding 2018-01-10T11:50:05+00:00

Er is sprake van zelfbinding als een partij vrijwillig afwijkt van zijn dominante strategie.