Geldillusie

Geldillusie

Geldillusie is de neiging van mensen om over geld in nominale en niet in reële (voor inflatie gecorrigeerde) termen te denken.

Met andere woorden, mensen kijken alleen naar het absolute bedrag op hun bankrekening in plaats van wat ze met dat geld echt kunnen kopen.

geldillusieWanneer iemand 3% extra loon ontvangt, voelt hij zich rijker. Ook wanneer de inflatie 4% bedroeg en de koopkracht dus eigenlijk is afgenomen met ongeveer 1%.
Door dit gevoel zal deze persoon -ondanks de daling van de koopkracht- makkelijker zijn geld gaan uitgeven, want hij voelt zich rijker.

De inmiddels klassieke tekst van Shafir, Diamond en Tversky (1997) over gedragseconomie, die het bestaan van geldillusie aantoont, is gebaseerd op een reeks experimenten en echte situaties. Zo kregen de onderzoeksdeelnemers het volgende scenario voorgeschoteld:

Stel dat Adam, Ben en Carl elk een erfenis ontvangen en een huis kopen voor 200.000 euro. Een aantal jaren later verkoopt ieder zijn huis, maar onder verschillende economische omstandigheden. 

  • Adam verkoopt zijn huis voor 154.000 euro;
    23% minder dan wat hij ervoor heeft betaald. Toen Adam eigenaar was van het huis, heerste er voor alle goederen en diensten een prijsdeflatie van 25%.
  • Ben verkoopt zijn huis voor 198.000 euro;
    1% minder dan wat hij ervoor heeft betaald. Toen Ben eigenaar was van het huis, was er geen sprake van inflatie of deflatie. 
  • Carl verkoopt zijn huis voor 246.000 euro;
    23% meer dan wat hij ervoor heeft betaald. Toen Carl eigenaar was van het huis, heerste er voor alle goederen en diensten een prijsinflatie van 25%. 

De deelnemers werd gevraagd aan te geven hoe succesvol deze transacties waren. Uit de resultaten bleek dat ze sterk beïnvloed werden door de nominale waarde. Het merendeel (60%) gaf aan dat Carl de beste transactie had gesloten, Ben kwam op de tweede plaats en Adam eindigde als derde. 

Niet dus
Reëel gezien is het omgekeerde waar.

  • In feite was Adam het beste uit omdat de prijzen over het algemeen met 25% daalden, terwijl hij zijn huis verkocht voor slechts 23% minder dan wat hij ervoor had betaald – een reële koopkrachtwinst van 2,67%.
  • Ben kwam als op één na beste uit de bus met een nominaal en reëel verlies van 1% gezien het ongewijzigde algemene prijspeil.
  • Tot slot kwam Carl er het slechtst vanaf met een reëel verlies van 1,6%. Terwijl de nominale waarde van zijn huis met 23% toenam, steeg de inflatie met 25% – een koopkrachtverlies van 1,6%.
print
2018-03-12T12:28:30+00:00