Pareto-optimaal of Pareto-efficiënt en welvaartsverlies

Pareto-optimaal of Pareto-efficiënt en welvaartsverlies

Een marktuitkomst is Pareto-optimaal wanneer niemand zijn positie kan verbeteren zonder dat dit ten koste gaat van de ander.

Of: Pareto-optimaal wil zeggen dat de som van consumenten- en producentensuplus maximaal is.

Een perfect werkende markt (volkomen concurrentie) levert een evenwichtssituatie op waarbij de som van producenten- en consumentensurplus maximaal is.
Omdat elk surplus gezien kan worden als een maatstaf voor ‘welvaart’ van deze groep, levert een evenwichtssituatie dus maximale welvaart op.

We kunnen dit illustreren met onderstaand voorbeeld:

Volkomen concurrentie 
Pareto optimale uitkomst
Hogere prijs dan evenwicht
pareto2

Nu de prijs hoger is dan de evenwichtsprijs, is het producentensurplus gestegen. Bedrijven zouden nóg meer willen produceren, maar dat zullen consumenten niet kopen.

Het totale surplus is afgenomen met de gearceerde driehoek.

Lagere prijs dan evenwicht
pareto3

Nu de prijs lager is dan de evenwichtsprijs, is het consumentensurplus toegenomen.
Bedrijven zijn echter niet bereid om de hoeveelheid te leveren die consumenten graag willen.

Ook nu is het totale surplus afgenomen met de gearceerde driehoek.

Ook wanneer we de uitkomst van perfect werkende markten vergelijken met onvolkomen concurrentie (bijvoorbeeld een monopolie), zien we dat er sprake is van welvaartsverlies:

Volkomen concurrentie
Pareto-optimaal
Monopolie
pareto5
De monopolist zal streven naar maximale winst en zijn prijs verhogen t.o.v. de situatie van een perfect werkende markt.
Daardoor neemt het totale surplus af met de gearceerde driehoek.

Kanttekening:

Wanneer een uitkomst Pareto-efficiënt is,

  • vereist dat perfect werkende markten (en die zijn er niet/nauwelijks)
  • wil dat niet zeggen dat het resultaat ‘rechtvaardig’ is
  • wordt er geen rekening gehouden met externe effecten
  • komen geen collectieve goederen tot stand

Er zijn dus situaties waarbij het verstandig is om bewust níet te streven naar een Pareto-efficiënte uitkomst.

print
2017-11-23T13:12:08+00:00