Domeinen Ruilen over de Tijd, Welvaart en groei en GTST

In 1959 vond de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) een enorm aardgasveld in de Groningse bodem. Leidingen werden aangelegd zodat huishoudens van aardgas konden worden voorzien. Ook werden veel langlopende exportcontracten voor aardgas afgesloten. Hierdoor stroomde er veel geld in de Nederlandse schatkist waarmee de overheid een deel van haar lopende uitgaven financierde. Beleggingsexpert Van Zijl kijkt in het jaar 2017 terug op deze periode: “De jarenlange export van gas veroorzaakte, via de koers van de toenmalige gulden, werkloosheid.”

1 Leg uit dat volgens Van Zijl de export van gas tot werkloosheid heeft kunnen leiden.

Twee stappen:

  1. wat gebeurt er met de koers van de gulden door de export van gas?
  2. hoe heeft die koersverandering gevolgen voor de werkgelegenheid/productie in Nederland?

Uit een krant (januari 2017):

Sinds de vondst van grote olie- en gasvelden onder de Noordzee is Noorwegen een belangrijke exporteur van olie en gas geworden. In de jaren negentig besloot de Noorse overheid haar inkomsten uit eigen verkoop van olie en gas, evenals de winstbelasting van de Noorse oliebedrijven, jaarlijks onder te brengen in een staatsfonds. Het fonds wordt voornamelijk in het buitenland belegd. De samenstelling van de beleggingen van het fonds was in 2016: 62,5% in aandelen; 3,2% in vastgoed en het overige deel in buitenlandse (staats)obligaties. In 2016 boekte het fonds een gemiddeld rendement van 8,7% op aandelen; 0,8% op vastgoedbeleggingen en 4,3% op buitenlandse (staats)obligaties. Het fonds dient voornamelijk om de komende lasten van vergrijzing op te vangen. Een wet bepaalt dat de Noorse overheid jaarlijks maximaal 4% aan het fonds mag onttrekken om haar lopende uitgaven te financieren.
2 Bereken het rendement van het Noorse staatsfonds in 2016.

De vraag is een (gewogen) gemiddelde uit te rekenen.

Van Zijl komt met twee stellingen op basis van dit artikel:

  1. De beleggingen van dit fonds zorgen ervoor dat de Noorse betalingsbalans niet te veel uit evenwicht raakt.
  2. De Noorse overheid en de Nederlandse overheid hebben voor de bestemming van de exportopbrengsten van gas (en olie) een verschillende intertemporele afweging gemaakt.
3 Licht de eerste stelling toe.

Op de betalingsbalans staan alle geldstromen van/naar het buitenland. Lees de tekst en kijk welke geldstromen (van/naar buitenland) er genoemd worden.

4 Leg uit aan de hand van de tweede stelling welk land een hoge tijdsvoorkeur heeft.

Een hoge tijdsvoorkeur geeft aan dat iemand de voorkeur heeft voor bestedingen in het heden.

De Noorse regering heeft op advies van de Noorse Centrale Bank besloten om vanaf begin 2017 de beleggingen in aandelen op te schroeven naar 70% ten koste van obligaties. Van Zijl: “Dit lijkt verstandig aangezien de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) heeft becijferd dat de groei van de wereldeconomie in 2017 doorzet naar 3,5%, maar de beleggingsportefeuille is nu wel conjunctuurgevoeliger .…”

5

Schrijf het vervolg van de uitspraak van beleggingsexpert Van Zijl. In het vervolg moeten de volgende aspecten aan de orde komen:

  • een verklaring waarom de samenstelling van de nieuwe beleggingsportefeuille conjunctuurgevoeliger is geworden;
  • het effect van de veranderingen in risico’s van de nieuwe beleggingsportefeuille op de betaalbaarheid van de vergrijzing bij een eventuele omslag naar een laagconjunctuur.

Centrale vraag: waarom zijn aandelen gevoeliger voor conjunctuurschommelingen?

1

Een voorbeeld van een juiste uitleg is:

  • De Nederlandse export van gas leidde tot een toenemende vraag naar de gulden, waardoor de koers steeg, de internationale concurrentiepositie verslechterde
  • en de export van veel andere goederen en diensten daalde, met als gevolg daling van de productie en stijging van de werkloosheid
2

Een voorbeeld van een juiste berekening is:
(0,625 × 8,7) + (0,032 × 0,8) + (0,343 × 4,3) = 6,94%
3

Een voorbeeld van een juiste toelichting is:

  • De exportopbrengsten van gas zorgen voor ingaande geldstromen op (de lopende rekening van) de betalingsbalans
  • Deze worden gecompenseerd door uitgaande geldstromen op (de kapitaalrekening van) de betalingsbalans als gevolg van de internationale beleggingen van het fonds
4

Een voorbeeld van een juiste uitleg is:
De Nederlandse overheid heeft de inkomsten uit export van aardgas direct ingezet voor lopende overheidsuitgaven en heeft daarmee een hoge tijdsvoorkeur. (De Noorse overheid spaart de olieverdiensten op voor later / voor de financiering van toekomstige overheidsuitgaven. De Noorse overheid heeft een lage tijdsvoorkeur)
5

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Het rendement van beleggen in aandelen is afhankelijk van schommelingen van de bedrijfsresultaten (en dus conjunctuurgevoeliger), terwijl obligaties een vaste rentevergoeding bieden
  • Door een toegenomen risico zal bij afname van de groei van de wereldeconomie / bij daling van de winstverwachtingen van bedrijven de betaalbaarheid van de vergrijzing in gevaar komen door een lager rendement van het fonds

Opmerking: bij de tweede deelscore dient de toename van het risico genoemd te worden.
print